Translate

sobota, 11 października 2014

Rozważania językowe: RUSKI czy ROSJANIN?



Jak mówić i pisać, by było prawidłowo i by nikt się nie obraził: Rusek, Ruski czy Rosjanin?


Teoretycznie jest to proste: Ruski to narodowość, oznacza, że ktoś jest etnicznie ruski (słowiański), Rosjanin – to po prostu obywatel Federacji Rosyjskiej.


Takie właśnie stanowisko przyjął w 2011 roku Sąd Okręgowy w Kielcach w sprawie Lubow Dziubińskiej ze Świętokrzyskiego, która poczuła się znieważona przez nazwanie ją Ruską przez polskich sąsiadów. Zdaniem polskiego sądu słowo Rusek czy Ruska są nieco lekceważące, ale naprawdę obraźliwe byłoby dopiero słowo kacap (które jest zresztą zapożyczone od Ukrainców).


Pytam znajomych na FB, jak to jest z tym Ruskim i Rosjaninem. Wszyscy jednym chórem mówią, że Ruski to określenie etniczne, Rosjanin – obywatelstwo. Z tym, że Polacy od razu podkreślają, że Ruski to jest trochę obraźliwe i że lepiej, bardziej elegancko, jest mówić Rosjanin.


– Ja jestem Ruska, nigdy nie byłam Rosjanką – mówi moja wirtualna padruga Nadia z Alabamy, która urodziła się w Związku Radzieckim i wyemigrowała za granicę tuż po jego rozpadzie. Nigdy nie miała obywatelstwa Federacji Rosyjskiej.

– Ja jestem Ruska, ale jak przyjechałam na studia do Polski, to się dowiedziałam, że w języku polskim określenie Ruska jest nacechowane negatywnie, więc wolę jak na mnie mówią Rosjanka, a nie Ruska – twierdzi Diana z Kazachstanu.

- Ruska czy Ukrainka? – tak zadane pytanie (zaznaczam, że nie moje pytanie, zadano je w sklepie spożywczym przy okazji afery z jabłkami) okazało się obraźliwe dla Natalii z Krakowa, która potem uściśliła, że ona z pewnością nie jest Ruska, tylko Rosjanka i tak należy ją określać. Domyślam się, że Natalia ma paszport Federacji Rosyjskiej, ale nie jest etnicznie Ruska. Nie drążę dalej, bo nie wiem, czy to wypada pytać Rosjankę o pochodzenie etniczne.


Pусски или росиянин?


Dyskusje na  ten temat trwają także od jakieś czasu w Federacji Rosyjskiej. Po wpisaniu w wyszukiwarkę GOOGLE „Pусски или росиянин” pokazuje się szereg stron, w których sprawa jest omawiana z różnych perspektyw. Jednak podstawa jest taka: „Rosjanin mieszka w Rosji. Może nie być Ruskim. Ruski może nie być Rosjaninem.”

Dalej – niektórzy podkreślają sprawę wyznania. Że niby – Ruski powinien być prawosławny. Ale to nieprawda. Po latach ateizmu do Federacji Rosyjskiej napłynęli  w ramach misji ewangelizacyjnych kapłani różnych wyznań i religii, czego skutkiem są m. in. Ruscy, którzy przyjęli np. katolicyzm. A więc – prawosławie nie jest teraz jedynym wyznaniem Ruskich.


Najciekawszą dyskusję znalazłam na stronie „Любовь и Ненависть”, gdzie niektórzy tłumaczą te zawiłości w sposób analogiczny do Wielkiej Brytanii. Rosjanin to tak jak Brytyjczyk, a Ruski – jak Anglik. Rosjanin to pojęcie poprawne politycznie, a Ruski już nie.


Ludzie piszą np. tak:


- Rosjanin to obywatel Rosyjskiej Federacji. Mam rosyjski paszport, ale mnie wkurza, kiedy mnie nazywają Ruskim. Jestem katolikiem i kosmopolitą, mówię po francusku, włosku i angielsku. Ruska kultura, nawet ta prawdziwa (do 1917 r.), jest dla mnie zupełnie obca.

- Bardziej mi się podoba słowo Rosjanin niż Ruski. Ruska, ruski – to jakoś tak zgrubiale brzmi. A Rosjanka czy Rosjanin – brzmi o wiele przyjemniej.

- Rosja to nie Ruś.


Jednak więcej wypowiedzi jest takich:


- Przy słowie Rosjanin od razu wyobrażam sobie jakiegoś Azerbejdżanina, który dostał tu paszport za łapówkę.

- Najbardziej nie lubię słowa rosyjskojęzyczny, to afront dla Ruskich (…) Zwrot Rosjanie jest bliższy określeniu człowiek radziecki. Wtedy władza próbowała zjednoczyć wszystkich jakąś pseudonarodowością.  Jeśli nie wyszło to w czasach ZSRR, to nie przejdzie też w kraju, gdzie mieszka 85 procent Ruskich.

- Czy Rosjanin ma jakiś narodowy strój? Muzykę? Potrawy? Mentalność? Język? Kulturę? Religię? Takiej nacji nie ma w przyrodzie.

- Nie ma takiego słowa (Rosjanin) i nigdy nie było. Ono jest sztucznie wymyślone. Zawsze byli Ruscy, Białorusini, Ukraincy, Serbowie, Bułgarzy, w ogóle - Słowianie. Rosjanin nie ma korzeni i nie ma ojczyzny, tak samo jak ten termin.

- Zawsze mówię Ruski i tyle! Wynoście się ze swoją polityczną poprawnością. To przecież Rosja, to miejsce, gdzie my mieszkamy. Rosja czyli Ruski! Nie odpowiadam za to, że u nas mieszka tylu różnych nie-Ruskich. (…) To są tylko goście w naszym kraju.


- Przy słowie Rosjanie zawsze widzę w wyobraźni gębę prezydenta: albo tłustą i pijaną, albo suchą i surową (…) I ta gęba mówi: „Rosjanie, w naszym kraju jest dobrze! Nie ma inflacji, nie ma korupcji, i niedługo przegonimy Zachód!”.  (…) Nie lubię tego słowa.


Rosjanin, czyli sierota po Związku Radzieckim?


Powstaje pytanie, czy określenie Rosjanin zastąpiło wcześniejszy i bardzo pojemny termin „człowiek radziecki” używany za czasów ZSRR? Teraz już tak się nie mówi, a trzeba przecież jakoś określać ludzi, którzy mieszkają w Federacji Rosyjskiej i nie są Ruskimi.

Warto dodać, że przez przeszło 70. lat Ruscy nie mieli przecież swojego państwa. Za czasów Związku Radzieckiego Rosja nie istniała i po jego rozpadzie musiała zacząć na nowo budować swoją tożsamość. Dzisiaj - mieszkaniec Rosji to Rosjanin. A Rosjanin-Słowianin to Ruski. Proste? Proste!



Na YT jest filmik z arcyciekawą dyskusją na temat „Ruscy czy Rosjanie”, gdzie pada sformułowanie, że Rosjanin to słowo z epoki Jelcyna, kiedy jakoś trzeba było nazwać byłych ludzi radzieckich. W komentarzach pod filmem pojawia się też opinia, że 80 procent mieszkańców Rosji to Ruscy (Słowianie), a Czukcze, Ewenkowie i Jakuci do przyjścia w tamte strony Ruskich (Słowian) żyli w wieku kamienia łupanego i zabijali jeden drugiego za jedzenie i kobiety. Nie jest to może zgodne z polityczną poprawnością, ale to szczera prawda.

Tak to jest w Rosji.



Ruski to nie obelga!



A teraz - wróćmy do Polski…

Wychodzi na to, że myśmy też w czasach ZSRR byli poddawani praniu mózgu. W ramach ówczesnej politycznej poprawności zmuszano nas do mówienia Rosjanie (termin człowiek radziecki był u nas rzadko używany) i uczenia się języka rosyjskiego. A przecież to po prostu język ruski!

Wychodzi na to, iż rację miał polski Sąd Okręgowy w Kielcach, wydając wyrok w sprawie Lubow Dziubińskiej, że Ruski to nie jest słowo obraźliwe.

W językach zachodnich, np. w angielskim, istnieje tylko jedno określenie, czyli Russian, a w języku polskim mamy jeszcze stare określenie Ruski i nowe Rosjanin. Nie bójmy się więc z tego korzystać i używajmy słowa Ruski, jeśli mamy do czynienia z Ruskimi, bo to naprawdę nie jest obelga. Jak widać, prawdziwy Ruski się o to nie obrazi. A nawet będzie zadowolony!



- Ruscy się nie poddają – brzmi słynne zdanie z kultowego filmu „Brat”.

- Ruscy idą! – śpiewa Żanna Biczewska.

Czyli – Ruscy górą!


ЖАННА БИЧЕВСКАЯ Русские идут (песня хорошая, про ...






Serdecznie dziękuję moim znajomym z FB za udział w dyskusji!

A poza tym, korzystałam z następujących źródeł:

1.      Iłowak Ziemowit, „Ta Ruska Rosjanki nie obraża”, GW 5.01.2011

2.      Не каждый русский – россиянин, и сколько существует «росiйських мов»?,    www.voskres.ru/articles/filatov.htm

4.      Про говорить "россиянин" вместо "русский", www.lovehate.ru/opinions/52934




Mapy i zdjęcie etnicznych Ruskich sprzed rewolucji październikowej pochodzą z Wikipedii.



4 komentarze:

  1. Wyniki badania słuszne. Podziękowania dla Ruskiego Agenta!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wyniki badania mnie samą zaskoczyły. Teraz dopiero rozumiem, jak ważne w Rosji jest określenie Słowianin.

      Usuń
  2. No coz, Ewenkowie, Czukcze i Jakuci byli pierwotnie eksterminowani przez "ruskich" i dopiero po zniszczeniu ich struktury spolecznej i uzaleznieniu od alkoholu zaczely sie problemy. Do chwili rusyfikacji plemiona te mialy bardzo rozbudowane wierzenia i kulture niematerialna i okreslenie, ze zyli jak w epoce kamienia lupanego jest wielce nieprawdziwe i obrazliwe. Fakt, ze nie dorownywali kultura materialna innym, sasiednim narodom o niczym nie swiadczy. A ze "zabijali sie z powodu kobiet i jedzenia"? No coz, nawet dzis, w tzw. cywilizowanych spoleczenstwach sie to zdarza i to dosc nagminnie, nie wspominajac juz o dzentelmenskich pojedynkach, ktorych zakazano w wieku XIX.
    Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
  3. "Ruski" = Po Polsku Rusin (Ukrainiec)
    "Russkij" = Po Polsku Rosjanin
    W Rosji carskiej zabroniono pisowni "Ruski" przez jedno s - wszyscy byli "Russkije ludi"
    Car MikołajII ogłosił we Lwowie (22.04.1915)"Nie ma żadnej Galicji, jest tylko jedna, aż po Karpaty, Wielka Rosja"
    22 czerwca 1915 Austriacy odzyskali Lwów i "tysiącami wieszali nielojalnych Polaków i Rusinów, a dla lojalnych Ukrainców przygotowywali panowanie ......"
    Ten cytat rzuca światło na to kto to jest Rusin (Ruski), Rosjanin (Russkij) i Ukrainiec.

    OdpowiedzUsuń

Tu można coś pisać!